SadeKadınlar – Güzellik Sırları

Guatr Hastalığı Ve Nedenleri

Guatr Hastalığı Ve Nedenleri

Tiroit bezinin büyümelerine guatr diyoruz. Tiroit bezinin büyüklüğü sağlıklı kişilerde de bazı farklılıklar gösterir. Bu farklılıkların nedenleri aşağıda açıklanmıştır:
Tiroit bezi büyüklüğüne katkıda bulunan etkenler:

Beyinde bulunan hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu tiroit bezinin büyümesini etkiler. Aşırı salgılanan TSH hormonu tiroit bezini uyararak büyümesini sağlar. TSH az salgılanırsa bu defa tiroit bezi ufak kalır.

Kişinin gıda ya da içilen sularla aldığı iyot miktarı da tiroit bezi büyüklüğünü etkilemektedir. İyot alımı yetersiz olunca tiroit bezinde büyüme olmaktadır.

Selenyum elementi de tiroit hormon metabolizamasında önemli rol oynar. Selenyum mineralinin az alındığı durumlarda kanda TSH hormonu yükselir, T4 hormonu yükselir, ama T3 hormonu düşer. İyot yetmezliği ile beraber selenyum eksikliği varsa iyot yetmezliğine bağlı hastalıklar daha şiddetli olarak ortaya çıkmaktadır.

Kadmiyum

Pillerde bulunan bir elementtir. Piller içtiğimiz suya karışırsa aşırı kadmiyum alınmış olur. Fazla alınan kadmiyum selenyumu vücuttan atar. Selenyum tiroit hormonu T4’ü T3’e çeviren enzimin yapısında bulunur. Selenyum olmayınca T3 oluşamaz ve T3 düşüklüğü ve hipotiroidizm denilen tiroit yetmezliği gelişir.

Civa Zehirlenmesi ve Tiroit: Aşırı alınan civa da hipertiroidizm denilen tiroit bezinin aşırı çalışmasına neden olur.

Vücut ağırlığı ya da büyüklüğü ile tiroit hacmi arasında ilişki vardır. Özellikle bedenin yağsız kısmı ile tiroit hacmi arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Erkeklerde tiroit hacminün kadınlardan fazla olması ise erkeklerin vücut ağırlığının daha çok olması ile açıklanmaktadır.

Doğum sayısı da tiroit bezinin büyüklüğünü etkiler. Gebelikte tiroit hacminde artma olmaktadır. Doğum sayısı arttıkça tiroit hacmi artmaktadır. Bu durum bilhassa iyot yetmezliği olan bölgelerde daha çokdur.

Sigara içenlerde tiroit bezinin daha büyük olduğu saptanmıştır. Sigara içenlerin kanlarında tiroit hormonu üretimini engel olan tiyosiyanat adlı bir maddenin düzeyi artar. Artan tiyosiyanat hem kandaki iyotun tiroit bezi tarafından tutulmasını önler hem de tiroit hormon oluşumunu azalttığından hipofiz bezinden TSH salınımı artarak daha çok hormon üretilmesi sağlanmaya çalışılır. Artan TSH hormonu ise bu defa tiroit bezinde büyüme yapar. Sigara içenlerde bu nedenden dolayı guatr sıklığı daha çokdur.

Tiroit bezinde adet dönemine göre kadınlarda değişiklikler olur. Tiroit hacmi iki adet kanaması arasındaki dönemin ilk yarısında aşağı yukarı % 50 kadar artabilmektedir. İki adet arasındaki zamanın ikinci yarısında (luteal faz) bu artış geriye döner ve bez eski haline döner. Bu volüm değişiklikleri östrojen hormonunun tiroit beziindeki kanlanmayı etkilemesine bağlı olarak oluşmaktadır.

Genetik etkenler. Yukarıda sayılan nedenler içinde en önemlisi genetik etkenlerdir. Tiroit bezindeki büyüklük % 71 oranında genetik olarak belirlenmektedir. Guatrın bazı ailelerde sık görülmesi de bunu desteklemektedir. İyot yetmezliği olmayan bölgelerde saptanan guatrın sebebi genetik etkenler yani anne ve babamızdan gelen kalıtımdır.

Alkol fazla içenlerde ise enteresan olarak guatr daha az görülmektedir. Alkolün guatr sıklığını nasıl azalttığı tam bilinmemektedir; bu büyük ihtimalla alkolün tiroit bezi için direk toksik etkisine bağlıdır.

Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda tiroit bezi hacmi daha ufak bulunmuştur.

GUATR ÇEŞİTLERİ

Tiroit bezi büyümeleri yani guatr 3 biçimde olabilir:

1- Basit Guatr: Tiroit hormonları normaldir. Bez içinde nodül yoktur. Tiroit bezinde büyüme vardır. Bu nedenle buna kolay guat denir.

2- Nodüler guatr: Tiroit bezi büyür yalnız bez içinde nodül dediğimiz nohut veyya leblebi büyüklüğünde yumrular vardır. Nodüler guatrda tiroit hormonları normal ya da artmış olabilir.

3- Torasik ya da Plonjan Guatr: Tiroit bezinin gögüs kafesi içine doğru büyümesi ve gögüs kafesi içine girmesidir.

I. BASİT GUATR

Salgıladığı tiroit hormonları normal olmasına rağmen büyümüş tiroit bezine guatr adı verilir. Tiroit bezinin olduğu gibi büyümesine düz ya da kolay guatr adı verilir Tiroit bezi içinde nodül dediğimiz yumru biçiminde dokular yoktur. Guatrın içinde nodüller varsa bunlara bu defa nodüler guatr adı verilir

Bir toplumda 6-12 yaş arası çocukların % 5’den çoksında kolay guatr varsa buna endemik (yaygın) guatr adı verilir. Endemik guatr iyot yetmezliği olan bölgelerde yaygındır. Bu oran % 5 den az olursa sporadik (nadir görülen) guatr denir. Sporadik guatr ise iyot yeterli bölgelerde görülür. Guatr kadınlarda erkeklerden 4-5 kat daha çok görülür. Gençlik çağında da kızlarda fazla görülür. Türkiye’de guatr sıklığı bölgelere göre değişmek üzere % 5-56 arasında değişiklik göstermektedir. Görüldüğü gibi bu çok yüksek bir orandır.

İyot yetmezliği olan bölgelerde guatr daha çokdur. Özellikle dağlık bölgelerde toprakta iyot az olmasından guatr daha çok görülür. Bilinenin aksine kara lahana yenmesiyle guatr oluşumu arasında bir ilişki yoktur.

Selenyum yetmezliği de ülkemizde önemli bir sorundur. Yaptığımız bir çalışmada guatrlı kişilerde selenyum düzeyinin düşük olduğunu saptadık.

Suda bulunan perklorat ve kadmiyum fazlalığı guatra neden olur. Pillerle bulaşmış sularda kadmiyum yüksektir ve guatr ortaya çıkar.

Demir eksikliği olan kişilerde de guatr sıklığında artış vardır.

Ergenlik çağındaki çocuklarda bazı durumlarda guatr oluşur ve buna adölesan ya da buluğ guatrı adı verilir. Ergenlik döneminde artan hormon ihtiyacını karşılamak için tiroid bezi biraz büyür ve guatr oluşur. Daha sonra bu guatr çoğu çocukta ya da gençte kaybolur.

Gebelikte ve menopoz döneminde de tiroid büyüklüğü artar ve guatr oluşabilir.

İyot yetmezliği dünyada en çok guatr sebebidir. İyot yetmezliğine bağlı olarak oluşan guatrda yıllar sonra sık sık nodül denilen yumru biçiminde kitleler oluşabilir.

İyot yetmezliği fazla olan kadınlarda gebe kalma ve çocuk doğurma sıklığı azalır. İyot yetmezliği üremeyi engelleyebilmektedir. Bu nedenle çocuğu olmayan kadınlarda iyot yetmezliği olup olmadığı araştırılmalıdır.

Guatrın ailesel özellik gösterdiği bilinen bir gerçektir. Bazı ailelerde guatr fazla görülür. Yapılan çalışmalar guatr gelişiminde kalıtımsal geçişin iyot yetersizliği olan bölgelerde yaşayan kadınlarda %39 oranında, iyotun yeterli alındığı bölgelerde yaşayanlarda ise % 82 oranında olduğunu ortaya koymuştur.

Gutar nedenleri aşağıda verilmiştir:

a) İyot yetmezliği

b) Selenyum yetmezliği

c) Genetik eğilim ya da ailede guatr olması

d) Tiroit bezinin iltihabi hastalıkları (Hashimoto ya da tiroiditler)

e) Psikiyatrik hastaların kullandığı lityum ilacı

f) Soya yağı ya da fasülyesi fazla yemek

g) Tiroit hormon oluşumundaki genetik sorunluluklar

h) Sigara içmek

i) Demir yetmezliğine bağlı kansızlığı olanlar

j) Gebelik (iyot yetmezliği olan bölgelerde)

k) Beyinde bulunan hipofiz bezinden aşırı TSH hormonu salgılanması

Bazen gutar gögüse doğru uzanır ve göğüs kafesinin içine girer. Bu guatrlara plonjan guatr ya da toraks guatrı adı verilir. Hasta kollarını yukarıya kaldırdığında yüzünde kızarma ya da morarma olursa plonjan guatr var demektir.

İyot yetmezliğine Göre Guatr Oluşum Sıklığı:

İdrarda atılan iyot miktarı o kişinin iyot durumunu gösterir. İdrar iyodu ölçülerek iyot yetmezliğinin şiddeti anlaşılır. İyot yetmezliği artıkça guatr sıklığı da artmaktadır. iyot miktarına göre guatr oluşma riski şöyle saptanmıştır: İdrar iyotu hafif derecede yetmezlik gösteriyorsa yani 50-99 mg/dl arasında ise bunların %5-20’sinde, orta dereceli iyot yetmezliği varsa (idrar iyotu 20-49 mg/dl arasında ise) bunların % 20-30’unda ve şiddetli iyot yetmezliği varsa (idrar iyotu < 20mg/dl olması) bu kişilerin % 30’undan fazlasında guatr gelişir.

Guatrlı Kişide Ne Gibi Şikayetler Olur:

Guatrlı hastaların çoğunda herhangi bir şikayet yoktur. Guatr çok büyük olursa nefes borusu ve yemek borusuna baskı yaparak öksürük ve nefes darlığı gibi şikayetler yapabilir. İyot yetmezliği aşırı ise tiroit bezi yetmezliği yani tiroit hormon salgılanmasında azlık (hipotiroidi) ve ona bağlı şikayetler olabilir. Hipotiroidi sonraki bölümlerde ayrı bir başlık durumunda anlatılmıştır. Erken devrede ve çocuklukta yumUşak ve düz bir guatr vardır. Erişkinlerde ise her zaman guatr içinde nodüller ve kist oluşur. Tiroit hormon tetkikleri genellkle normal sınırlar içindedir. Başlangıçta guatr içinde nodül yokken yaşın artmasıyla nodüller ve kist gelişebilir. Volüm arttıkça yani guatr büyüdükçe TSH hormonunda azalma oluşur. Bu hastalarda anti-TPO antikoru kanda yüksekse o zaman guatrın Hashimoto hastalığı sebebiyle geliştiğini düşünürüz

Guatrlı Bir Kişide Hangi Tetkikler Yapılır?

İdrar iyotuna bakılarak iyot yetmezliği olup olmadığı anlaşılır. Ayrıca kanda selenyum düzeyi ölçülerek kusur olup olmadığı anlaşılır. İyot yetmezliği olan bölgedeki guatrlı kişilerde radyoaktif iyot uptake testinde yükseklik, total ve serbest T4 hormonlarının normal sınırlarda ya da bazı durumlarda düşük, olduğu görülürken, T3 hormon düzeyleri normal ya da yüksek olabilir. TSH hormon düzeyleri ise normal ya da yüksek olabilir. Anti-TPO ve anti-TG antikorları iyot yetmezliğine bağlı guatrda negatif iken, Hashimoto tiroiditine bağlı guatr varsa antikorlar yüksek olarak bulunur. Şiddetli iyot yetmezliğinde ise hipotiroidizm denilen tiroit yetmezliği gelişir ki, bu durumda TSH hormonu yüksek, T3 ve T4 hormonları normal düzeyin altına düşmüştür.

Guatr Nasıl Tedavi Edilir?

Basit gutrlı bir hastada iyot yetmezliği varsa iyotlu tuz verilir ve tiroit hormonu ile (levotiroksin) tedavisi yapılır. Bu ilaçların dozunu yaşınıza göre ve diğer hastalıklarınızın olup olmadığına göre hekiminuz ayarlar. Bu ilaçların dozunu tavsiyelen dozda almak oldukça önemlidir. Fazla alırsanız zararı olabilir. Guatrlı kişilerde selenyum eksikliği varsa selenyumlu ilaçlar verilir. Plonjan guatr dediğimiz gögüs kafesine doğru girmiş guatrlarda hormonlar normal ise ameliyat yapılır.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ